تاجیک در نشست خبری با اصحاب رسانه: برای دفن اضطراری جانباختگان در همه شرایط برنامه و سناریو داریم

مدیر عامل سازمان بهشت زهرا(س) گفت: موضوع ایجاد آرامستان جدید برای تهران، مسئله‌ای فراتر از شهرداری است و صرفا در اختیار مجموعه شهرداری قرار ندارد.

به گزارش خبرنگار حوزه شهری اخبار کسب و کار، نشست خبری محمدجواد تاجیک، مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س) و شهردار حرم امام خمینی(ره)، بعد از ظهر امروز چهارشنبه ۲۹ بهمن ماه ۱۴۰۴، با حضور جمعی از اصحاب رسانه، در سالن همایش گلزار شهدا بهشت‌ زهرا برگزار شد.

محمدجواد تاجیک مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)

محمدجواد تاجیک، مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، در ابتدای این نشست خبری گفت: بهشت زهرا(س) بزرگترین آرامستان کشور و دومین آرامستان جهان اسلام پس از وادی‌السلام است و به عنوان مهم‌ترین آرامستان ایران، میزبان پیکر پاک بیش از ۱۵۰ هزار شهید از شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، مدافعان حرم و سایر شهدا می باشد.

وی با بیان اینکه حدود ۴۵ سال از ایجاد گلزار شهدا و خاکسپاری شهدای انقلاب اسلامی در این مجموعه می‌گذرد، گفت: طی این سال‌ها زیرساخت‌ها و تأسیسات زیربنایی گلزار شهدا دچار فرسودگی شده بود و خانواده‌های معظم شهدا نیز در مقاطع مختلف نسبت به وضعیت کف‌سازی، تأسیسات و مشکلات موجود اعتراضات و دغدغه‌هایی را مطرح کرده بودند.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، ادامه داد: از ابتدای حضور مدیریت جدید شهری در تهران و با هماهنگی‌های انجام‌شده میان مجموعه شهرداری، بنیاد شهید و امور ایثارگران و همچنین ستادهای مرتبط با ایثارگران نیروهای مسلح، طرح بهسازی و مرمت گلزار شهدا در دستور کار قرار گرفت. پس از انجام مطالعات فنی و تهیه طرح جامع، این طرح به تأیید بنیاد شهید و مراجع ذی‌ربط رسید و در کارگروه مربوطه در استانداری تهران نیز مصوب شد.

تاجیک تصریح کرد: عملیات اجرایی بهسازی قطعات شهدا از بهمن‌ماه سال ۱۴۰۱ آغاز شد و امروز فاز اول این طرح به طور کامل به اتمام رسیده است. این فاز شامل مرمت و بهسازی کف قطعات شهدا و توسعه زیرساخت‌های گلزار شهدا بوده است.

وی با اشاره به جزئیات عملیات انجام‌شده گفت: پیش از اجرای طرح، فضای بین قبور دارای پستی و بلندی، خرابی و فرسودگی بود که تردد خانواده‌ها را با مشکل مواجه می‌کرد. در جریان بهسازی، کف‌سازی میان قبور به صورت اصولی انجام و ناهمواری‌ها برطرف شد. در عین حال یکی از اصول اساسی این طرح، حفظ میراث ارزشمند به‌جا مانده از شهدا، از جمله سنگ‌قبرها و هویت بصری و اجتماعی گلزار شهدا بود که با دقت رعایت شد.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، افزود: در اجرای طرح، ملاحظات فرهنگی و اجتماعی، دغدغه‌های خانواده‌های معظم شهدا و شأن و منزلت این مکان مقدس به طور کامل مورد توجه قرار گرفت. ساماندهی کف بین قبور با هدف تسهیل تردد و ارتقای ایمنی انجام شد و در کنار آن، زیرساخت‌های اساسی نیز ارتقا یافت.

تاجیک، با بیان اینکه علاوه بر کف‌سازی، اقدامات زیربنایی مهمی نیز صورت گرفته است، اظهار داشت: گازرسانی به ایستگاه‌های خدماتی با ایجاد شبکه گاز انجام شد و همچنین شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی در کف گلزار ایجاد گردید. پیش از این، در زمان بارندگی یا شست‌وشو، آب در مسیر تردد زائران و خانواده‌ها جاری می‌شد و به باغچه‌ها هدایت می‌گردید که موجب ایجاد مزاحمت می‌شد، اما با اجرای شبکه جدید، این مشکل به طور کامل برطرف شده است.

وی خاطرنشان کرد: همچنین شبکه فیبر نوری مورد نیاز در کف گلزار شهدا جانمایی و اجرا شد تا زیرساخت‌های ارتباطی مجموعه نیز به‌روز شود. با اتمام فاز نخست بهسازی، گلزار شهدا اکنون از نظر کف‌سازی و زیرساخت‌های اصلی در وضعیت مناسب‌تری قرار گرفته و روند تکمیل سایر فازهای طرح نیز طبق برنامه دنبال خواهد شد.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا، با تشریح جزئیات پروژه بهسازی گلزار شهدا اعلام کرد: عملیات مربوط به تأمین آب، اصلاح و نوسازی شبکه برق و اجرای زیرساخت‌های اصلی این مجموعه که باید به‌صورت مستقیم انجام می‌شد و برگزاری مراسم‌های متعدد را در طول دوره ساخت تحت تأثیر قرار می‌داد، طی سه سال گذشته با فراز و نشیب‌های فراوان به اتمام رسید.

تاجیک، با اشاره به مرحله دوم این طرح افزود: در این مرحله ایجاد سایبان‌های جدید، اجرای شبکه روشنایی، نورپردازی متمرکز و سایر اقدامات تکمیلی در دستور کار قرار دارد که به‌تدریج اجرایی خواهد شد. همچنین احداث دو پارکینگ با ظرفیت سه هزار و ۵۰۰ خودرو و یک پارکینگ دیگر با ظرفیت هزار و ۵۰۰ خودرو، به‌همراه پیاده‌راه پیرامونی گلزار شهدا در نظر گرفته شده که بخش عمده‌ای از این اقدامات به نتیجه رسیده است.

وی از ایجاد فضاهای فرهنگی در این مجموعه خبر داد و گفت: فضاهایی مانند حسینیه، نمازخانه، استودیو و ساختمان اداری طراحی و پیش‌بینی شده که بخشی از آن‌ها به بهره‌برداری رسیده و سایر بخش‌ها نیز تکمیل خواهد شد. همچنین در ادامه پروژه، نورپردازی زیر سایبان‌ها، توسعه سیستم روشنایی، نصب دوربین و ارتقای سیستم‌های امنیتی به مجموعه اضافه می‌شود تا فضای مناسب‌تری برای زائران فراهم شود.

مدیرعامل بهشت زهرا(س)، با بیان اینکه این پروژه طی سه سال گذشته با مخالفت‌هایی همراه بوده است، اظهار کرد: جلسات متعددی در سطوح مختلف برگزار شد و حتی موضوع به مراجع قضایی نیز کشیده شد که پاسخ‌های لازم ارائه شد. این طرح کاملاً قانونی و مبتنی بر مطالعات دقیق و با مشارکت مجموعه شهرداری تهران و با دستور شهردار تهران و همکاری سازمان‌های مربوطه اجرا شده است.

تاجیک، تأکید کرد: یکی از محورهای اصلی انتقادات، نگرانی درباره یکسان‌سازی قبور شهدا و حذف آثار ایجادشده توسط خانواده‌ها بود. در این طرح تلاش شد تمامی آثار و نشانه‌های ایجادشده توسط خانواده‌ها حفظ شود و صرفاً مشکلات، خرابی‌ها و ناایمنی‌های پیرامون مزار شهدا برطرف شود.

وی به بازدیدهای صورت‌گرفته از گلزار شهدا در طول سه سال اخیر اشاره کرد و گفت: بسیاری از مسئولان و خانواده‌ها از نزدیک روند اجرای پروژه را مشاهده کرده‌اند. همچنین پیش‌تر اعلام شده بود که بخشی از اقدامات مورد بازنگری قرار گرفته و اصلاحات لازم انجام شده است.

مدیرعامل بهشت زهرا(س)، در ادامه به برنامه‌های ماه مبارک رمضان اشاره کرد و گفت: امسال با توجه به تقارن ایام پایانی سال، برنامه سال تحویل و شب‌های قدر، پیش‌بینی‌های ویژه‌ای انجام شده است. در گلزار شهدای بهشت زهرا(س) در طول ۳۰ شب ماه مبارک رمضان برنامه مناجات‌خوانی برگزار خواهد شد که این برنامه‌ها به‌صورت غیرمتمرکز در بخش‌های مختلف گلزار شهدا اجرا می‌شود و هر شب در یکی از قطعات با حضور مداحان برگزار خواهد شد.

تاجیک، با اشاره به چشم‌انداز اولیه تأسیس این مجموعه اعلام کرد: در زمان ایجاد بهشت زهرا، پیش‌بینی شده بود که این آرامستان پاسخگوی نیازهای شهر تهران تا ۲۰ سال آینده باشد؛ اما اکنون ۵۵ سال از آن زمان می‌گذرد و ظرفیت‌های موجود به مرز بحران رسیده است.

وی توضیح داد: طی دهه‌های ۸۰ و ۹۰ دو فاز توسعه در ناحیه ۲ (قطعات ۲۰۰) و ناحیه ۳ (قطعات ۳۰۰) به مجموعه اضافه شد. در دوره‌های مختلف مدیریت شهری نیز مطالعات و طراحی‌هایی برای توسعه محدود انجام گرفت. به گفته تاجیک، در همه ادوار، از جمله در دوره مدیریت آقای غلامحسین کرباسچی، دغدغه تأمین آرامستان جدید برای تهران وجود داشته است.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا تأکید کرد: موضوع ایجاد آرامستان جدید برای تهران، مسئله‌ای فراتر از شهرداری است و صرفا در اختیار مجموعه شهرداری قرار ندارد.

تاجیک، با بیان اینکه در دوره‌های مختلف تلاش شده این موضوع به نتیجه برسد، گفت متأسفانه به دلیل عدم همکاری برخی دستگاه‌ها، این مهم تاکنون محقق نشده است.

وی افزود: از ابتدای سال آینده، اگر تهران با بحران در حوزه دفن اموات مواجه شود، لازم است موضوع به‌صورت حاکمیتی حل‌وفصل شود.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، با اشاره به محدودیت فضای دفن در محدوده بافت شهری تهران گفت: در حال حاضر در محدوده شهر تهران زمین مناسبی برای ایجاد آرامستان جدید وجود ندارد و پیشنهادهایی درباره حریم شهرستان‌های اطراف مطرح شده است. با این حال، اختلاف‌نظرهایی میان شهرداری تهران و استانداری درباره این موضوع وجود دارد که هنوز به نتیجه نهایی نرسیده است.

تاجیک، همچنین اعلام کرد: بر اساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده، طی ۵۰ سال آینده بیش از ۷ میلیون نفر در تهران فوت خواهند کرد.

وی خاطرنشان کرد: این موضوع نباید رنگ و بوی سیاسی به خود بگیرد، زیرا مسئله‌ای انسانی است.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، با بیان آمار میانگین ورود متوفیان گفت: سال گذشته به طور متوسط روزانه ۱۹۲ متوفی وارد بهشت زهرا شدند و در شش ماه نخست امسال این عدد به ۱۹۸ نفر رسیده است. از این تعداد، حدود یک‌چهارم به شهرستان‌ها منتقل می‌شوند یا در قطعات قدیمی احیا می‌شوند. روزانه حدود ۵۰ جنازه نیازمند تعیین تکلیف هستند و اگر از ظرفیت موجود استفاده نشود، بحران مدیریت آرامستان در تهران حاد خواهد شد.

تاجیک، درباره ظرفیت و برنامه‌ریزی برای زمان بحران اظهار داشت: طبق قانون باید ظرفیت ذخیره برای شرایط اضطراری وجود داشته باشد. ما پیش‌بینی کرده‌ایم که آرامستان باید توان پذیرش ده تا بیست هزار متوفی را داشته باشد. در حال حاضر چهار طبقه موجود است و استفاده از این ظرفیت کاملاً قانونی و ضروری است. ایران از نظر میزان مرگ و میر در رده پنجم جهان قرار دارد و این امر اهمیت مدیریت ظرفیت‌ها را دوچندان می‌کند.

وی درباره سناریوی دفن اضطراری گفت: ما برای همه شرایط از جمله وقایع غیرمنتظره، برنامه و سناریو داریم. اقدامات مشابه در گذشته از جمله در جنگ ۱۲ روزه، نشان داد که با پیش‌بینی‌های قبلی توانستیم به سرعت به نیاز خانواده‌ها و شهدای عزیز پاسخ دهیم. زمین‌های اطراف تهران برای شرایط اضطراری و گروه‌های مختلف مذهبی و تاریخی پیش‌بینی شده است.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، در ادامه اظهار داشت: در اطراف تهران برای قبرستان‌های مربوط به زرتشتی‌ها، بهایی‌ها، یهودیان و دیگر اقلیت‌ها نیز محل‌هایی برای شرایط اضطراری پیش‌بینی شده است. این اقدامات کاملاً برای امور بحرانی است و به وقت خود در چارچوب نیازهای رسمی کشور استفاده خواهد شد.

تاجیک، با اشاره به عملکرد سازمان در حوادث اخیر گفت: برخی شهروندان و خانواده‌های داغدار تماس گرفته‌اند و نگرانی داشتند که نام عزیزانشان در سامانه بهشت زهرا ثبت نشده است. باید تأکید کنم هیچ نامی پنهان نشده و همه جانباختگان، حتی در حوادث اخیر، در سامانه ثبت شده یا مراحل قانونی خاکسپاری آنها در جریان است.

وی در خصوص آمار ورود متوفیان اظهار داشت: در مجموع، بهشت زهرا در این حوادث پذیرای ۱۱۲۴ پیکر بوده است. این آمار شامل تمامی کشته‌های تهران نیست؛ زیرا تعدادی از متوفیان از شهرستان‌های اطراف یا دیگر استان‌ها به تهران منتقل شده‌اند. از این تعداد، ۶۱۳ نفر مربوط به شهرستان‌ها بوده‌اند و این نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد جانباختگان، ساکن تهران نبوده‌اند.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، درباره هزینه خدمات گفت: تمامی خدمات ارائه شده طبق مصوبه شورای شهر تهران رایگان بود و تاکنون حدود ۶۵ میلیارد تومان خدمات مستقیم رایگان به خانواده‌ها ارائه شده است. هیچ تفاوتی میان جانباختگان قائل نشدیم و نگاه سازمان کاملاً انسانی و مبتنی بر تکلیف بوده است.

تاجیک تأکید کرد: هدف ما خدمت‌رسانی به همه مردم تهران و خانواده‌های داغدار است. هیچ اقدام پنهانی انجام نشده و تمامی فرآیندها شفاف، قانونی و با رعایت شأن و حرمت خانواده‌ها انجام شده است. نگاه ما در سازمان بهشت زهرا همواره انسانی و مسئولانه است.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: پس از حوادث اخیر، سازمان بهشت زهرا ۲۴ ساعته مشغول خدمت‌رسانی بود و با افزایش حجم ورود متوفیان، امکانات و نیروهای ما تمام تلاش خود را برای آرامش خانواده‌ها انجام دادند. هیچ محدودیتی در ارائه خدمات اعمال نشد و تمامی اقدامات شامل دفن، غسل، کفن و مراسم، با رعایت شأن خانواده‌ها انجام شد.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، درباره ظرفیت سردخانه‌ها و امکانات نگهداری پیکرها اظهار داشت: در سال گذشته ظرفیت‌های جدیدی در بخش مردان و زنان ایجاد شد و در بحران اخیر نیز چندین سردخانه سیار و مجهز آماده بهره‌برداری بودند. یک ساختمان جدید مجهز به سیستم ایزوله با ظرفیت ۱۵۰۰ متوفی نیز پیش‌بینی شده است و از همین الان هیچ کمبود سردخانه‌ای در تهران وجود ندارد.

تاجیک، با اشاره به قطعات قدیمی و دفن کودکان قبل از انقلاب گفت: با هماهنگی بنیاد شهید و ایثارگران تصمیم گرفته شد که این قطعات ساماندهی و خدمات‌رسانی به بهترین شکل انجام شود و هیچ خانواده‌ای به دلیل محدودیت‌های مالی یا مدیریتی دچار مشکل نشود. تمامی اقدامات مطابق قانون و با نگاه انسانی انجام شده است.

وی با اشاره به دسته‌بندی و شناسایی جانباختگان گفت: در برخی موارد از ابتدا مشخص نبود چه کسی شهید یا جانباخته است، اما از لحظه اول تمامی تلاش‌ها برای انجام وظیفه و احترام به خانواده‌ها صورت گرفت. بررسی‌ها نشان داد این افراد عمدتاً از فاصله نزدیک و با چاقو یا کاتر هدف قرار گرفته بودند.

مدیرعامل سازمان بهشت زهرا(س)، در پايان سخنان خود، پیرامون خدمات ویژه این سازمان گفت: خدمات به خانواده‌های شهدا، شامل پدر، مادر، همسر و فرزندان انجام شده و حتی کودکان زیر هفت سال، اهداکنندگان عضو و هنرمندان نیز تحت پوشش خدمات رایگان قرار گرفتند. تمامی این اقدامات با تأیید رئیس محترم شورای اسلامی شهر تهران انجام شده است و هیچ هزینه‌ای بر خانواده‌ها تحمیل نشده است.

خبرنگار: کوروش جم